Tôi đến Thiềng Liềng (ở Cần Giờ) lần đầu vào năm 2014, trong một chuyến đi gần như không có kế hoạch. Hòn đảo nhỏ bao quanh bởi những cánh rừng đước mênh mông và dòng Soài Rạp quanh năm sóng vỗ khi đó hiện ra đúng nghĩa là một vùng đất xa xôi hẻo lánh nhất của TP.HCM: không nhà trọ, không dịch vụ du lịch, không nhiều người biết đến.
Muốn ở lại, chúng tôi chỉ có thể xin ngủ nhờ một người dân làm muối tốt bụng. Đêm xuống, cả đảo chìm trong bóng tối, thỉnh thoảng mới thấy vài ánh đèn le lói.
Không gian yên tĩnh đến mức có thể nghe rõ tiếng tàu chạy ngoài sông, tiếng máy nổ phát điện đều đều. Đón tôi là chị Mười Giạ – chủ homestay đã gắn bó với hòn đảo nhỏ hơn 30 năm. Năm 1993, chị Giạ lúc đó mới 23 tuổi đã theo chồng về làm dâu ở đảo, bắt đầu làm quen với nghề làm muối truyền thống của gia đình.
Chị Giạ nhớ mãi những ngày đầu bước chân về nhà chồng: vài nóc nhà rải rác, lối đi nhỏ xíu len lỏi giữa ruộng muối, tiếng ếch nhái kêu và những ánh đèn dầu leo lét ban đêm, nhà nào khá giả lắm thì chạy thêm máy nổ phát điện. Nghề làm muối thời gian đó phụ thuộc hoàn toàn vào nắng gió và sức người: từ lăn ruộng, làm bờ, quay nước…
Cuộc sống sinh hoạt đã khó khăn, việc tìm con chữ của trẻ em Thiềng Liềng ngày ấy cũng thật gian nan khi trên đảo chỉ có trường mẫu giáo và tiểu học. Muốn học tiếp cấp 2, cấp 3 các em phải vào Thạnh An, mỗi ngày thức dậy từ 4 giờ sáng, rọi đèn pin men theo những con đường nhỏ để kịp chuyến đò 5 giờ xuất bến.
Gần 40 năm người dân Thiềng Liềng sống bằng đèn dầu, bằng máy phát điện cho đến năm 2011, Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) thực hiện lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên đảo. Tuy nhiên, nguồn năng lượng này chỉ đủ để thắp sáng, xem tivi, còn máy bơm nước, máy giặt, tủ lạnh, máy lạnh hay xa hơn nữa là giúp sức cho nghề làm muối lúc đó vẫn còn xa vời với chị Giạ và dân đảo.
Ngày 29.4.2016, công trình xây dựng lưới điện 22 kV xuyên rừng cấp điện cho ấp Thiềng Liềng chính thức được khánh thành và đóng điện. Hàng trăm hộ dân trên đảo trong đó có gia đình chị Giạ đã vỡ òa trong niềm vui – một khoảnh khắc mà nhiều người chờ đợi suốt hàng chục năm.
Ít ai biết rằng, để có được ánh sáng ấy, những người làm điện đã phải vượt qua không ít khó khăn: kéo cáp ngầm băng qua sông, xuyên qua rừng ngập mặn, đi qua những cánh đồng muối mênh mông – những địa hình phức tạp bậc nhất của vùng ven biển Cần Giờ.
Thế nhưng, bằng sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền các cấp và quyết tâm của ngành điện thành phố, công trình vẫn được hoàn thành, đưa điện lưới quốc gia đến với Thiềng Liềng – mở ra một bước ngoặt thực sự trong đời sống và sinh kế của người dân nơi đây.
Đường điện kéo tới đâu, ánh sáng theo về tới đó, không chỉ thắp sáng một vùng quê mà còn thắp lên những ước mơ và khát khao bao đời của những người như chị Giạ. Điện về, những đứa trẻ ở Thiềng Liềng có thể tự ra bến đò trên con đường sáng trưng, có thể học bài dưới ánh đèn sáng và tiếp cận với internet qua nhiều thiết bị hiện đại. Từ đây một bước ngoặt thực sự mở ra với đời sống sản xuất của người dân đảo. Qua rồi cái thời ngồi hì hục ngồi quay nước cả ngày để nước đầy vuông muối, giờ đây chỉ cần chiếc mô tơ điện, bật công tắc là nước đã được bơm đều vào ruộng muối giúp tiết kiệm không chỉ thời gian mà cả sức lực cho diêm dân.
Đến Thiềng Liềng những ngày này, tôi cảm nhận không khí tất bật của hòn đảo nhỏ, bận rộn nhưng ai cũng phấn khởi vui mừng. Những cánh đồng muối trắng trải dài tít tắp, những thuyền ghe neo san sát ngoài sông chờ thu mua, những dáng người ngược xuôi gánh muối từ ruộng về kho, chở muối ra bến và cả tiếng nói cười xôn xao của những du khách… Mang ra ly nước trái siro từ vườn nhà, chị Giạ hồ hởi kể về vai trò mới của mình: chủ homestay kiêm hướng dẫn viên.
Năm 2022, Thiềng Liềng bắt đầu phát triển du lịch cộng đồng, và chị Giạ là một trong những người tiên phong. Có điện lưới quốc gia, chị Giạ mở rộng căn nhà, trang bị thêm tủ đông trữ đồ ăn, quạt, máy lạnh. Từ ruộng muối, chị mở thêm dịch vụ homestay lưu trú, làm siro giải khát đồng thời kể câu chuyện của Thiềng Liềng cho du khách. “Ngày mới ra đảo chị không bao giờ nghĩ đến cảnh sẽ có ai ra đây du lịch chứ đừng nói tới ở lại” – chị cười tươi rói.
Tuy mới chỉ có khoảng 16 hộ làm du lịch cộng đồng, thế nhưng Thiềng Liềng đã tạo được dấu ấn về một hòn đảo mộc mạc bình yên không chỉ có muối mà còn đa dạng trải nghiệm từ cảnh sắc, ẩm thực đến văn hóa nghệ thuật.
Những đứa trẻ Thiềng Liềng năm xưa học bài dưới ánh đèn dầu giờ bắt đầu quay lại xây dựng quê hương trong vai trò những hướng dẫn viên bản địa, những chủ homestay, chủ quán cà phê. Nhờ hòa lưới điện quốc gia, hòn đảo nhỏ thực sự đã thay áo mới, đầy sức sống, đầy nội lực cho một chặng đường phát triển mới.
Hơn ba thập kỷ trôi qua, chị Giạ từ một cô gái trẻ liều lĩnh theo chồng đi khởi nghiệp đã trở thành bà ngoại của những đứa trẻ, là chủ homestay đồng thời cũng là người chứng kiến vô vàn những đổi thay của một hòn đảo leo lét ánh đèn dầu, rồi bỗng bừng sáng với điện lưới quốc gia.
Hành trình đưa điện ra Thiềng Liềng không đơn thuần là câu chuyện kỹ thuật, mà là câu chuyện của sự kiên trì, của những nỗ lực của ngành điện thành phố manh tên Bác đã rút ngắn khoảng cách giữa đảo xa và đất liền. Điện giờ đây không chỉ thắp sáng những ngôi nhà mà còn mở ra một hướng đi mới giúp bà con trên đảo phát triển kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Dương lịch hôm nay là thứ sáu, cũng là ngày thứ 100 trong năm 2026. Theo lịch âm hôm nay 10.4 là ngày 23 tháng 2, theo cách gọi can chi là ngày Giáp Dần, tháng Tân Mão, năm Bính Ngọ.
Tháng Tân Mão (tháng 2) có 29 ngày. Như vậy, chỉ còn 7 ngày nữa, người Việt sẽ chính thức đón tháng 3 âm lịch. Tháng này được gọi là tháng Nhâm Thìn. Tháng này bắt đầu từ ngày 17.4 dương lịch, mùng 1 tháng 3 còn gọi là ngày Tân Dậu và kéo dài tới ngày 16.5, tức ngày 30 tháng 3 âm lịch (ngày Canh Dần).
Về mặt tiết khí, người Việt vẫn đang trải qua thời đoạn đầu tiên của tiết Thanh minh, tiết khí thứ 5 trong 24 tiết khí trong năm. Tiết khí này sẽ kéo dài tới ngày 21.4, tức vẫn tới tháng 3 âm lịch.
Tại Việt Nam, ngày 10.4 không phải là ngày lễ lớn. Trên thế giới, ở các nước phương Tây, hôm nay được xem là ngày Anh chị em. Theo trang Timeanddate.com, ngày này được tổ chức hằng năm ở Mỹ nhằm tôn vinh mối quan hệ anh chị em trong gia đình.
Ngày lễ không chính thức này được sáng lập bởi Claudia Evart, một người dân New York, để tưởng nhớ người anh trai và người chị gái đã qua đời. Từ năm 1998, tổng thống Mỹ và thống đốc của 39 tiểu bang ở Mỹ đã chính thức công nhận ngày Anh chị em là một ngày lễ.
Timeanddate.com cho hay vào ngày này, nhiều người có thể ăn mừng, hưởng ứng bằng nhiều cách, có thể làm điều gì đó đặc biệt để chúc mừng anh chị em của bạn như tổ chức một bữa tiệc cho họ, nấu món ăn yêu thích của họ, đưa họ đi làm hoạt động yêu thích của họ, ở nhà và xem lại những bức ảnh và video gia đình cũ hay hồi tưởng lại những kỷ niệm đẹp khi lớn lên cùng nhau.
"Hãy dành thời gian cho anh chị em của bạn. Nếu bạn sống xa họ, hãy gọi điện và trò chuyện với họ. Sao không thử đến thăm họ bất ngờ nhỉ? Nếu bạn không thể gọi điện hay đến thăm họ, có thể gửi cho họ một tấm thiệp thật đẹp để bày tỏ nỗi nhớ nhung và sự quan tâm của bạn dành cho họ? Hãy nói với họ rằng bạn yêu thương và trân trọng họ cũng như tất cả những gì họ đã làm cho bạn", chuyên trang chia sẻ.
Thú thực là khi đứng giữa lòng Sài Gòn - TP.HCM rực rỡ của năm 2026 này, nhìn những bảng hiệu LED lấp lánh trên phố đi bộ Nguyễn Huệ (TP.HCM), trong đầu tôi lại hiện lên một hình ảnh chẳng liên quan chút nào. Đó là mùi dầu hỏa nồng hắc từ "chiếc đèn Huê Kỳ" và tiếng lạch cạch của chiếc quạt nan cũ kỹ giữa trưa hè oi ả. Với những đứa trẻ sinh ra ngay sau ngày đất nước thống nhất như tôi, ký ức về thành phố không bắt đầu bằng những tòa nhà chọc trời. Nó bắt đầu bằng bóng tối và những sự chờ đợi.
Trở lại cái thời cắt điện luân phiên ấy gian khó thật nhưng cũng đầy tình nghĩa. Hễ điện tắt là cả xóm lại kéo nhau ra vỉa hè hóng gió, tiếng máy nổ "bạch bạch" của mấy nhà khá giả vang lên xé toạc cái tĩnh lặng của đêm đen.
Và trong ánh đèn lờ mờ ấy, hình ảnh những chú thợ điện vai vác thang tre, len lỏi qua từng con hẻm nhỏ với bộ đồ bảo hộ sờn cũ đã trở thành một phần của tuổi thơ tôi. Họ không chỉ đi sửa dây điện chằng chịt như mạng nhện đâu. Tôi cảm giác họ đang chắt chiu từng tia sáng để nối lại niềm hy vọng cho một thành phố vừa đi qua bão táp chiến tranh.
Rồi Sài Gòn chuyển mình. Thập niên 90 và những năm đầu thế kỷ 21 chứng kiến một sự lột xác ngoạn mục. Những trạm biến áp 110 kV, 220 kV mọc lên, đóng vai trò như những "trái tim" khổng lồ bơm sức sống cho vùng đất năng động nhất cả nước này. Tôi vẫn nhớ cảm giác choáng ngợp khi lần đầu thấy đèn cao áp rực sáng dọc đại lộ Đông Tây. Chao ôi, nó đẹp lạ lùng! Nhưng có một cuộc cách mạng khác, lặng lẽ hơn mà có lẽ ít người để ý: Chiến dịch ngầm hóa lưới điện.
Chưa kể đến việc an toàn, cái hay nhất là nhìn lên bầu trời thành phố hôm nay, bạn sẽ không còn thấy những "búi dây" đen kịt che lấp màu xanh của mây trời nữa. Những hàng cột điện thô kệch đã lùi bước, nhường chỗ cho không gian kiến trúc thông thoáng. Dòng điện bây giờ đã được giấu kín vào lòng đất, trở thành những mạch máu ngầm bền bỉ, mặc kệ những cơn mưa rào bất chợt hay giông bão phương Nam, ánh sáng vẫn chưa bao giờ lỗi nhịp.
50 năm ngành điện thành phố - một nửa thế kỷ, một hành trình dài dằng dặc từ việc phải đóng cắt điện bằng tay cho đến lúc làm chủ công nghệ 4.0. Giờ đây, ngồi trong một quán cà phê nhỏ ven sông, tôi có thể thanh toán hóa đơn điện chỉ bằng một cái chạm nhẹ trên smartphone. Tiện lợi đến mức đôi khi mình quên mất sự hiện diện của nó. Không còn cảnh nhân viên cầm sổ gõ cửa từng nhà, thay vào đó là hệ thống đo xa và trung tâm điều khiển từ xa cực kỳ hiện đại. Thậm chí, nhiều khi sự cố được xử lý xong xuôi trong tích tắc trước cả khi khách hàng kịp nhận ra.
Thế nhưng, dù hiện đại đến đâu, cái "chất" của người thợ điện Sài Gòn - TP.HCM vẫn vậy. Vẫn là màu áo cam rực rỡ đó, nhưng giờ họ là những "kỹ sư số", âm thầm gác đêm cho ánh sáng của những tòa nhà chọc trời và các dây chuyền sản xuất công nghệ cao.
Đêm nay, đứng từ trên cao nhìn xuống, Sài Gòn hiện ra như một dải ngân hà lộng lẫy. Tôi chợt nhận ra sự vĩ đại đôi khi chẳng nằm ở những tượng đài sừng sững, mà nằm chính ở mạch điện ngầm đang lặng lẽ chảy dưới chân mình.
Kỷ niệm 50 năm ngày thành lập Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), tôi muốn gửi một lời cảm ơn chân thành đến "những người giữ lửa" thầm lặng. Ánh điện hôm nay không chỉ thắp sáng những ngôi nhà, mà còn thắp sáng cả khát vọng vươn tầm quốc tế của một đô thị đặc biệt. Sài Gòn - TP.HCM năm 2026, ánh sáng vẫn lung linh trên dòng kênh Nhiêu Lộc, viết tiếp một hành trình 50 năm kiên cường và rực rỡ của EVNHCMC.
Ngày 9.4, phóng viên Thanh Niên có mặt tại khu vực đường Nguyễn Thị Da (ấp 4, xã Bình Mỹ, TP.HCM) để ghi nhận thực tế theo đơn phản ánh của người dân về một xưởng inox gây tiếng ồn và độ rung trong khu dân cư.
Khoảng 14 giờ, tại khu vực này, chúng tôi ghi nhận có những âm thanh lớn, tiếng động mạnh phát ra từ bên trong xưởng inox của Công ty CP sản xuất và thương mại Inox An Phát do ông Trần Mão làm giám đốc.
Dẫn chúng tôi vào nhà, ông Lê Văn Hùng (người dân địa phương) chỉ cho phóng viên thấy nhiều vết nứt kéo dài trên tường gạch ở cả nhà trước và nhà sau. Ông Hùng khẳng định các vết nứt này xuất hiện và ngày càng nghiêm trọng do độ rung từ máy móc của xưởng inox ông Mão gây ra trong quá trình hoạt động.
"Mỗi khi xưởng hoạt động, tiếng ồn và độ rung cảm nhận rất rõ dù đứng cách xa 30 m. Thậm chí cách ra tới tận bờ sông khoảng 100 m vẫn nghe thấy tiếng máy chạy", ông Hùng bức xúc nói.
Theo ông Hùng, điều khiến gia đình ông mệt mỏi là tình trạng này đã kéo dài nhiều năm, dù các cơ quan chức năng từng xuống kiểm tra nhưng khi có đoàn kiểm tra thì xưởng lại không chạy máy lớn hoặc chỉ vận hành các loại máy nhẹ nên chưa xử lý dứt điểm được.
Trao đổi trực tiếp với phóng viên Thanh Niên, ông Trần Mão, Giám đốc Công ty CP sản xuất và thương mại Inox An Phát, thừa nhận trong quá trình sản xuất khó tránh khỏi tiếng ồn, đặc biệt là từ các dòng máy dập cũ. Tuy nhiên, ông Mão phản bác ý kiến cho rằng xưởng hoạt động gây ồn suốt ngày đêm.
Ông Mão cho biết: "Từ tháng 5.2025, tôi đã đầu tư máy laser hiện đại để giảm thiểu 95% tiếng ồn so với trước đây. Các máy dập cũ hiện nay chỉ sử dụng khoảng 5% thời gian trong tháng khi có đơn hàng gấp. Về phản ánh nứt nhà, tôi đã có ghi nhận hình ảnh từ khi mới chuyển về vào cuối năm 2022, lúc đó nhà ông Hùng đã có những vết nứt sẵn do nhà cũ xây dựng nhiều năm".
Dù khẳng định các lần kiểm tra đột xuất của cơ quan chức năng (hơn 10 lần trước đây và 2 lần sau thời điểm sáp nhập địa phương tháng 7.2025) đều cho kết quả nằm trong giới hạn cho phép, nhưng ông Mão vẫn bày tỏ thiện chí khắc phục để giữ tình làng nghĩa xóm.
"Tới đây, tôi sẽ thực hiện phương án cách âm hoàn toàn bằng cách lắp đặt các tấm panel tiêu âm, cách nhiệt bao quanh máy dập. Dưới chân máy cũng đã có các tấm giảm chấn theo công nghệ Nhật Bản. Nếu sau khi cách âm mà vẫn không giải quyết được phiền hà cho hàng xóm, tôi sẽ tính đến phương án di dời xưởng đi nơi khác", ông Mão chia sẻ.
Liên quan đến vụ việc này, trao đổi với phóng viên, một lãnh đạo địa phương cho biết từ khi sáp nhập địa bàn, chính quyền đã giải quyết, xử lý sát sao các trường hợp phản ánh người dân.
Hiện địa bàn xã có hơn 1.000 doanh nghiệp nằm xen cài trong khu dân cư, đây là áp lực lớn trong công tác quản lý môi trường, khí thải và tiếng ồn và địa phương cũng đang xử lý quyết liệt.
Sau khi tiếp nhận thông tin và các bằng chứng hình ảnh, video từ phóng viên Thanh Niên, lãnh đạo địa phương khẳng định sẽ sớm chỉ đạo các bộ phận chuyên môn kiểm tra lại thực tế tại xưởng inox trên đường Nguyễn Thị Da. Quan điểm của chính quyền là kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm về môi trường, gây ảnh hưởng đến đời sống người dân, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp phải có biện pháp khắc phục triệt để nếu các chỉ số về tiếng ồn, độ rung vượt ngưỡng.
