Bài toán mức sinh thấp của siêu đô thị hơn 14 triệu dân được nêu ra tại tập huấn Luật Dân số 2025 do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy phối hợp Chi cục Dân số TP HCM tổ chức ngày 9/4. Tổng tỷ suất sinh năm 2025 chỉ đạt 1,51 con/phụ nữ, thấp hơn nhiều so với mức thay thế 2,1. Hơn 20 năm qua, tỷ suất sinh của thành phố luôn thấp nhất cả nước, để lại nhiều hệ lụy như già hóa dân số nhanh, thiếu hụt nguồn lao động, ảnh hưởng đến an sinh xã hội.
Theo đại diện Chi cục Dân số TP HCM, áp lực chi phí sống, nhà ở, nuôi dạy con khiến nhiều người trẻ kết hôn muộn, sinh ít hoặc không muốn sinh con; trong khi hạ tầng y tế, giáo dục, môi trường sống chưa đáp ứng kỳ vọng nuôi con tốt.
Bên cạnh đó, thay đổi quan điểm sống, trình độ học vấn tăng cùng tình trạng vô sinh, phá thai gia tăng cũng góp phần kéo mức sinh xuống thấp. Năm 2025, tuổi kết hôn trung bình lần đầu tại TP HCM là 29,8, cao hơn mức 27,3 của cả nước.
GS.TS Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP HCM, cho rằng sinh con trong thế kỷ 21 không còn là chuyện riêng mà liên quan đến vận mệnh quốc gia. Theo ông, nguyên nhân cốt lõi khiến người trẻ đô thị e ngại lập gia đình và sinh con là áp lực tài chính, đặc biệt chi phí nhà ở, giáo dục và y tế.
“Họ làm như vậy là phù hợp với thực tế, khi cho rằng nếu không nuôi con tử tế thì không nên sinh”, ông nói, thêm rằng quan niệm này khác xa tư duy “trời sinh voi, trời sinh cỏ” trước đây.
Ông cảnh báo việc thiếu điều kiện nuôi dạy con có thể dẫn đến hệ quả lâu dài như những gì Hàn Quốc và Nhật Bản từng dự báo, khi dân số suy giảm mạnh nếu không có thay đổi đột phá về chính sách việc làm và điều kiện sống. Dân số trong độ tuổi lao động giảm là một trong những nguyên nhân khiến kinh tế Nhật Bản trì trệ 30 năm (1996-2025) sau 33 năm tăng trưởng vượt bậc.
Khoảng cách giữa “lương tối thiểu” và “lương đủ sống” là rào cản lớn. Lương tối thiểu chỉ đảm bảo mức sống cá nhân, trong khi quyết định sinh và nuôi con đòi hỏi thu nhập đủ để trang trải chi phí dài hạn. Khảo sát tại TP HCM cho thấy nhiều lao động thu nhập thấp không muốn sinh con hoặc phải trì hoãn kế hoạch làm cha mẹ.
Để giải quyết vấn đề, ông Nhân đề xuất cần đảm bảo các điều kiện nền tảng như nhà ở, dịch vụ giữ trẻ từ 6 tháng tuổi, bảo hiểm y tế, thu nhập đủ sống, bảo hiểm xã hội và sự đồng thuận xã hội trong việc coi sinh con là yếu tố quan trọng với tương lai quốc gia.
TP HCM đang triển khai nhiều giải pháp nhằm cải thiện mức sinh theo hướng kết hợp chính sách hỗ trợ và truyền thông. Thành phố đã ban hành chính sách khuyến khích sinh đủ hai con, như hỗ trợ 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, đồng thời triển khai đề án chăm sóc sức khỏe toàn diện giai đoạn 2025-2030.
Song song, các đề xuất tập trung giảm gánh nặng cho gia đình trẻ như hỗ trợ nhà ở, thuế, thu nhập, thời gian nghỉ thai sản, dịch vụ giữ trẻ và chi phí nuôi con. Về lâu dài, giải pháp cốt lõi là tạo môi trường sống đủ tốt để người dân yên tâm sinh và nuôi con, đồng thời thu hút lao động nhập cư để bù đắp thiếu hụt nhân lực.
Liên quan đến việc bãi trông giữ phương tiện tại khu vực cổng Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn (Hà Nội) bị xử phạt vì thu phí vượt quy định, phía bệnh viện đã có phản hồi chính thức nhằm làm rõ trách nhiệm.
Cụ thể, đại diện Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn cho biết, khu vực trông giữ phương tiện nằm bên ngoài cổng bệnh viện không do đơn vị quản lý hay vận hành. Các hoạt động tại điểm trông giữ xe này thuộc phạm vi quản lý của đơn vị khác, không thuộc thẩm quyền kiểm soát của bệnh viện.
Theo thông tin từ bệnh viện, thời gian gần đây xuất hiện một số phản ánh của người dân liên quan đến việc thu phí tại khu vực này, dẫn đến hiểu lầm rằng đây là bãi xe của bệnh viện.
Trước thực tế đó, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã phát đi thông báo chính thức để tránh những hiểu lầm từ phía người dân, đồng thời khẳng định không liên quan đến hoạt động trông giữ phương tiện đang bị xử phạt.
Bệnh viện cũng khuyến cáo người dân, người bệnh và người nhà bệnh nhân khi đến khám, chữa bệnh cần lựa chọn các điểm trông giữ phương tiện đúng quy định, tránh gửi xe tại những điểm không rõ đơn vị quản lý.
Trong trường hợp phát hiện các dấu hiệu thu phí sai quy định hoặc có bất thường, người dân nên kịp thời phản ánh tới cơ quan chức năng có thẩm quyền để được xử lý.
Đại diện bệnh viện cho rằng việc minh bạch thông tin và tăng cường giám sát các hoạt động xung quanh khu vực bệnh viện là cần thiết, nhằm đảm bảo trật tự, tránh gây ảnh hưởng đến người bệnh và người dân khi đến khám, chữa bệnh.
Ngày 6-4, ThS.BS Lê Hoàng Hùng, khoa ngoại thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 2 TP.HCM, cho biết các bác sĩ vừa phẫu thuật thành công, lấy dị vật là viên bi sắt nằm sâu trong vùng hố sọ giữa, sát màng não thùy thái dương phải, kịp thời cứu sống một bé trai 4 tuổi. Bé trai đã nằm điều trị hơn 2 tuần tại Bệnh viện Nhi đồng 2.
Bệnh nhi là bé H.L.Đ., ngụ tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.
Theo người nhà, vào khoảng 8h ngày 22-3, bé chơi cùng bạn và dùng ná bắn chim thì không may xảy ra tai nạn. Sau đó bé được đưa đến cơ sở y tế địa phương, rồi nhanh chóng chuyển lên tuyến trên do vết thương nghiêm trọng.
Đến 23h, bé nhập viện Bệnh viện Nhi đồng 2 trong tình trạng đau và sưng nề vùng mắt phải, đầu đau nhiều; có vết thương khoảng 6mm ở mi dưới mắt phải, rách kết mạc, xuất huyết củng mạc. Đồng tử mắt phải giãn 4mm, phản xạ ánh sáng yếu.
Kết quả chụp CT cho thấy có khí trong hốc mắt, xuất huyết võng mạc và đặc biệt là dị vật kim loại hình cầu (đường kính khoảng 5mm) nằm ở cánh nhỏ xương bướm, thuộc vùng hố sọ giữa, rất gần màng não thùy thái dương phải.
Trước tình trạng nguy hiểm, các bác sĩ đã mổ khẩn cấp trong đêm để mở hộp sọ lấy dị vật.
Sau khoảng 2 giờ phẫu thuật, viên bi sắt đã được lấy ra thành công. Bác sĩ cho biết nếu chậm trễ, bệnh nhi có thể đối mặt với nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm xương bướm, áp xe nội sọ, viêm màng não nhiễm khuẩn, thậm chí nguy cơ tử vong cao.
Sau phẫu thuật, bé đã tỉnh táo, không sốt, ăn uống tốt, giảm đau và sưng. Tuy nhiên vẫn có nguy cơ mất thị lực mắt phải do tổn thương nhãn cầu và xuất huyết võng mạc.
BS.CK1 Nguyễn Thành Đô, Phó trưởng khoa ngoại thần kinh, cho biết các bậc phụ huynh không nên sử dụng hoặc lưu trữ các loại vật dụng có tính sát thương. Phụ huynh cần sát sao con trẻ, để các đồ vật nguy hiểm xa tầm tay của trẻ.
Nhà trường và gia đình nên thường xuyên nhắc nhở trẻ không được chơi hoặc chế tạo các loại đồ chơi gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng, nhằm tránh các tai nạn thương tâm tương tự.
Chuyên gia Sarah Garone, huấn luyện viên dinh dưỡng, thành viên của Học viện Dinh dưỡng và Chế độ ăn uống của Mỹ, cho biết axit béo omega-3 là một loại chất béo không bão hòa, rất cần thiết cho cơ thể, nhưng cơ thể không thể tự sản xuất được. Chất này nổi tiếng với lợi ích cho tim mạch và nhận thức, nhưng chúng cũng giúp cải thiện tâm trạng của bạn, theo trang tin sức khỏe Health.
Một số nghiên cứu cho thấy omega-3 có thể cải thiện tâm trạng, đặc biệt là với người bị trầm cảm.
Chuyên gia dinh dưỡng và trị liệu Aleta Storch, người sáng lập Trung tâm Dinh dưỡng Wise Heart Nutrition (Mỹ), dẫn một nghiên cứu năm 2023 cho thấy những người bị trầm cảm nhẹ hoặc trung bình, kết hợp omega-3 cùng với thuốc trầm cảm đã giúp tăng hiệu quả của thuốc lên vượt trội, giúp giảm đáng kể các triệu chứng trầm cảm. Một đánh giá năm 2021 về 35 nghiên cứu đã kết luận omega-3 có thể mang lại lợi ích cho bệnh trầm cảm.
Tiến sĩ - bác sĩ theo Pat F. Bass III, đang làm việc tại Mỹ, cho biết dầu cá omega-3 với 2 thành phần chính là EPA và DHA; bằng chứng cho thấy EPA mang lại nhiều lợi ích hơn so với DHA. Bác sĩ theo Pat F. Bass III dẫn một phân tích tổng hợp năm 2019 cho thấy sự cải thiện lớn nhất khi những người bị trầm cảm dùng dầu cá omega-3 có chứa hàm lượng EPA từ 60% trở lên, theo Health.
Tiến sĩ Lina Begdache, chuyên nghiên cứu sức khỏe và thể chất tại Đại học Binghamton, New York (Mỹ), giải thích: Omega-3 tác động đến não bộ theo nhiều cách, từ giảm viêm cho đến điều chỉnh các chất hóa học trong não. Omega-3 giúp giảm viêm trong não và toàn thân, mức độ viêm cao có liên quan đến trầm cảm. Viên uống bổ sung này cũng có thể giúp điều chỉnh các chất hóa học tạo cảm giác dễ chịu như serotonin, dopamine và norepinephrine, thúc đẩy sự phát triển của tế bào thần kinh.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo để đạt hiệu quả chổng trầm cảm cao nhất, vẫn nên kết hợp omega-3 với các liệu pháp trị liệu khác. Đồng thời, trước khi bắt đầu sử dụng omega-3 thường xuyên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ.